Դվին բազմաշերտ հնավայրում սրբավայրի գոյության տևականութ­յու­նը (առնվազն մ. թ. ա. I հազարամյակից սկսած, գրեթե անընդմեջ, ներ­առյալ մ. թ. V դարում կաթողի­կա­նիստ լինելու իրողությունը) վկայող հնա­գիտական նյութը հնավորություն է ընձե­ռում հետա­մուտ լինել աշխարհ­ընկալման զարգացման ընթացքի, դրա փուլերի և շրջա­դար­ձային հանգր­վան­ների բացահայտմանը:

Բանալի բառերԴվին բազմաշերտ հնավայր ավան­դապահ սրբավայր աշ­խար­­հայեցո­ղական ըմբռնում­ներ կրոնական սինկրետիզմ Տիր-Ապոլոն-Միթրա լուսակիր եռյակ Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ մշտնջենական խոր­հուրդ լույսի պաշտամունք: