Հայ պատմագրական արձակն ունեցել է կայուն ձևավորված ժանրակազմ առանձնահատկություններ, որոնցից է նաև պատմության պատվիրատու ունենալու հանգամանքը: Արիստակես Լաստիվերցու պատմության պատվիրատուն, սակայն, անհայտ է հայագիտությանը: Ընդունված է, որ պատմիչը պատմությունը գրել է առանց որևէ մեկի պատվերի:Արիստակես Լաստիվերցու անունով մեզ են հասել «Արիստակես վարդապետ Լաստիվերցու Պատմությունը՝ մեր շրջապատի այլացեղ ազգերից մեզ հասած արհավիրքների մասին» պատմագիրքը, նաև չորս ճառեր՝ «Մեկնութիւն ընթերծուածոց» և «Արիստակէս վարդապետի ասացեալ Ի նոր կիւրակէն», «Արիստակիսի հայոց վարդապետի վասն ութօրեայ նաւակատեացն որ զկնի Աստուածյայտնութեանն կատարի», «Արիստակէս վարդապետի ասա-ցեալ մեծի հինգշաբթին Ոտնլուային խորհուրդ»:

Բանալի բառերԱրիստակես Լաստիվերցի ժանրակազմ առանձնահատկություն գրաբար տեքստի աշխարհաբարի փոխադրում Գագիկ Ա թագավորը հավանական պատվիրատու:

2022 թ. Մ. Մաշտոցի անվան Մատենադարանի (ՄՄ) գիտական խորհրդի որոշմամբ տպագրվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի միաբան Հոգշ․ Տ․ Զաքարիա ծ. վրդ. Բաղումյանի «Կիրակոս Երզնկացու՝ սուրբ Եվագր Պոնտացու երկերի լուծմունքները» վերնագրով գիրքը: Աշխատության խմբագիրն է Մատենադարանի գլխավոր ավանդապահ, Ձեռագրագիտության և Մայր ցուցակի բաժնի վարիչ, երջանկահիշատակ Գևորգ Տեր-Վարդանյանը։ Գրախոսվող գիրքը կազմված է առաջաբանից, 5 գլխից, իսկ վերջում ներկայացվում են հեղինակի կազմած գիտաքննական բնագրերը, ինչպես նաև՝ օգտագործված աղբյուրների, գրականության ու հատկանունների ցանկերից:

Բանալի բառերԶաքարիա ծայրագույն վարդապետ Բաղումյան Կիրակոս Երզնկացի Եվագր Պոնտացու լուծմունքներ ուսումնասիրություն գիտաքննական բնագրերի հրապարակում:

Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության մատենադարանի թիվ 979 ձեռագրի 46բ–47բ թերթերում պահպանվել է Խև Հովհաննես Թլկուրանցու անունով սիրային բովանդակությամբ մի անտիպ տաղ, որն անհայտ է եղել թլկուրանցիագիտությանը: Տաղի մասին չեն հիշատակել Թլկուրանցու տաղերի բազմաթիվ հայտնի հրապարակողներ և տողերիս հեղինակը:Թեև Թլկուրանցու տաղերի ու գանձերի գիտական ժողովածու կազմել են Ն. Ծովականը , Էմ. Պիվազյանը և Վ. Եղիազարյանը , սակայն, ինչպես 1931 թ. Ա. Չոպանյանն է գրել, կարող ենք ասել, որ «Թլկուրանցու գործերուն ամբողջական հրատարակություն մը դեռ չունինք, եւ ատիկա պակաս մըն է, որ պետք է լրացուի» :

Բանալի բառերթլկուրանցիագիտություն Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության մատենադարանի թիվ 979 ձեռագիր անտիպ սիրո տաղ:

1922 թ. տպագրված «Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա» տողը Չարենցը գրել է, երբ գիտությանը դեռևս անհայտ էր Քուչակի իրական աշուղական ստեղծագործությունը, ուստի բնական է կարծել, որ Չարենցը, այստեղ Քուչակ ասելով, նկատի է ունեցել հայրենները, մինչդեռ 1932 թ. գրված պոեմում բանաստեղծը հայրենների հեղինակներին անվանել է «քերթողներ գեղջուկ հայրենների»։

Բանալի բառերՔուչակ հայրեններ Չարենց ստեղծագործություն ընկալում

Ալբերտ Վարազդատի Մուշեղյանը բացառիկ երևույթ էր մեր իրականության մեջ: Ծնվել է Երևան քաղաքում 1930 թ. սեպտեմբերի 27-ին՝ թիթեղագործ արհեստավորի ընտանիքում: 6 տարեկանում դինամիտի պայթյունի հետևանքով կորցրել է տեսողությունը: 1939–1946 թթ. սովորել է կույր երեխաների 7-ամյա ինտերնատ-դպրո-ցում, այնուհետև՝ 1946–1949 թթ. ուսումը շարունակել է տեսնողների հետ՝ Մանուկ Աբեղյանի անվան № 3 միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է Ոսկե մեդալով: