Դարեր շարունակ հայոց կաթողիկոսների բազմարդյուն գործունեության կարևոր ասպարեզներից մեկը հայ գրքի ու մատենագրության ստեղծման հովանավորությունն ու մեկենասությունն է: Հայոց հայրապետները ոչ միայն հովանավորել են հայ գրի ու դպրության զարգացումը, այլև շատերը թողել են մատենագրական հարուստ ժառանգություն, պատվիրել և ստացել են ձեռագրեր (ապա՝ տպագիր գրքեր) իրենց, կաթողիկոսական գրադարանի, վանքերի ու այլոց համար, իսկ ոմանք էլ ժամանակ են գտել՝ անձամբ ընդօրինակելու ձեռագիր մատյաններ:

Բանալի բառերհայերեն ձեռագիր մատյան կաթողիկոս կաթողիկոսների ձեռագրական ժառանգություն Գրիգոր Բ. Վկայասեր հիշատակարան հայ մատենագրություն ձեռագրացուցակ:

Հայերենի դարձվածքների գիտական քննությունը շուրջ մեկ դարի պատմություն ունի: Դարձվածքների վերաբերյալ առաջին տեսա­կան հար­ցերը տեղ են գտել Արսեն Այտընյանի, Մանուկ Աբեղյանի աշխա­տութ­յուն­ներում[1], թեև տեսությունը և առանձին գիտակարգը ձևավորվել են ավելի ուշ՝ XX դ. կեսերին[2]: Պետք է նկատել, սակայն, որ լեզվի զարգաց­ման տար­բեր փուլերի դարձվածքները միատեսակ ուշադրության և քննութ­յան չեն արժանացել:

Բանալի բառերգրաբարյան դարձվածքներ դարձվածաբանական բառա­րան բա­­ռապաշար բառարաններում չարձանագրված դարձվածքներ կա­ռուց­­ված­­­քային վերլուծություն ձևաբանական դասակարգում Ղազար Փար­­­­պե­­ցի «Պատմութիւն Հայոց»: