Եվա Մնացականյան - Դիտարկումներ Հովհ. Թումանյանի «Արտավազդ» անավարտ դրամայի շուրջ

15 Էջ | 96-111 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2023.1-96 |

Ստացվել է՝ 2023-02-15 | Գրախոսվել է՝ 2023-02-25 | Ընդունվել տպագրության՝ 2023-03-23

Տպագրված է 2023 N 1 (222) / Գրականագիտություն

Գեղարվեստական երկի ստեղծաբանական գործընթացի լիակատար ուսումնասիրությունը ենթադրում է դրա ինքնագրերի, հնարավոր տարբերակների, օգտագործված սկզբնաղբյուրների քննություն, ինչը թույլ է տալիս որոշակիորեն բացահայտել հեղինակի ստեղծագործական աշխատանոցն ու գեղարվեստական որոնումների ընթացքը: Այս տեսանկյունից ոչ սակավ հնարավորություն է ընձեռում Հովհաննես Թումանյանի թողած ձեռագիր ժառանգությունը, որի յուրաքանչյուր պատառիկ ստեղծագործ ոգու եզակի դրսևորում է:

Բանալի բառերՀովհ. Թումանյան Մ. Խորենացի առասպել Արտաշես Արտավազդ Սաթենիկ անավարտ դրամա գրառումներ դիպաշարային քարտեզ նախանձ տենչանք հոգեբանական տիրույթ:

Բեռնել

Հերիքնազ Որսկանյան - Հայոց պատմության թեմաներով միջնադարյան հանելուկները

22 Էջ | 140-162 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2022.2-140 |

Ստացվել է՝ 2022-05-04 | Գրախոսվել է՝ 2022-05-11 | Ընդունվել տպագրության՝ 2022-05-26

Տպագրված է 2022 N 2 (220) / Գրականագիտություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Հայ միջնադարյան գրականության ինքնատիպ ժանրերից մեկի՝ հանելուկների անհատական-գրավոր խմբի հավաքման և հետազոտման ուղղությամբ անգնահատելի աշխատանք է կատարել Ասատուր Մնացականյանը՝ ի մի բերելով V–XVIII դդ. հանելուկները՝ գրված 40-ից ավելի հայտնի ու անհայտ հեղինակների կողմից:Ունենալով գործնական-կիրառական ուղղվածություն՝ հանելուկներն իրենց մեջ արտացոլում են ժամանակի հասարակական, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային կյանքին վերաբերող բազում իրողություններ և ունեն կրթական նպատակադրում:

Բանալի բառերանհատական-գրավոր հանելուկներ Ա. Մնացականյան Ն. Շնորհալի հայոց պատմություն Տիրատուր վարդապետ Հովհ. Ծործորեցի Անանուն Ագաթանգեղոս Փ. Բուզանդ Մ. Խորենացի Արծրունի Գանձակեցի:

Բեռնել

Արարատ Հակոբյան - Հայ պատմիչներն ու պատմաբանները հայոց պատմության պարբերացման հիմնահարցի շուրջ (V դ. – XX դ. սկիզբ)

21 Էջ | 262-283 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2025.2-262 |

Ստացվել է՝ 2025-05-23 | Գրախոսվել է՝ 2025-06-05 | Ընդունվել տպագրության՝ 2025-07-11

Տպագրված է 2025 N 2 (229) / Քննարկումներ

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Հայ պատմագրության կարևոր հիմնահարցերից է հայոց պատմության պարբերացումը, որը, անշուշտ, նպաստում է Հայաստանի ու հայ ժողովրդի պատմական անցյալի համակարգված շարադրման, գիտական հետազոտության մակարդակի բարձրացման և պատմական ճշմարտության բացահայտման իմաստով: Հայ պատմիչ-պատմագիրների հարուստ գրավոր ժառանգությունը հիմք է տալիս ասել, որ ի սկզբանե փորձեր են արվել հայոց պատմության պարբերացման ուղղությամբ:

Բանալի բառերպատմիչ-պատմաբաններ Խորենացի Հայաստան պատմության պարբերացում հասարակարգ Չամչյան Ալիշան Լեո Ադոնց:

Բեռնել

Աշոտ Սարգսյան - Ագաթանգեղոսի “Հայոց պատմության” թվագրման հիմքերի շուրջ

21 Էջ | 3-24 | DOI՝ DOI: 10.54503/0135-0536-2025.3-3 |

Ստացվել է՝ 2025-06-11 | Գրախոսվել է՝ 2025-06-16 | Ընդունվել տպագրության՝ 2025-11-17

Տպագրված է 2025 N 3 (230) / Պատմություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Միջնադարյան պատմագրության հուշարձանների ստեղծման ժամանակը որոշելիս, որպես կանոն, առաջնային նշանակություն ունեն հենց հեղինակների վկայությունները։ Սրանից ելնելով՝ Ագաթանգեղոսի «Հայոց պատմությունը», սկսած V դարից, ավանդաբար համարվել է հայ առաջին պատմագրական աշխատությունը և վերագրվել IV դարի սկզբին։ Սակայն պատմիչների վկայությունները երբեմն նաև չեն համապատասխանում իրականությանը։ Նման դեպքերում պատմական երկի թվագրման համար դիմում են բանասիրական, տեքստաբանական, պատմական-աղբյուրագիտական փաստարկների։

Բանալի բառերԱգաթանգեղոս "Հայոց պատմություն" պատմագրություն քաղաքական օրակարգ հուշարձանի թվագրում քաղաքական շարժառիթ Գրիգոր Լուսավորիչ Խորենացի Կորյուն "Ոսկեդար"

Բեռնել

Աելիտա Դոլուխանյան - Անտուան-Ժան Սեն-Մարտենի հայագիտական ժառանգության արդիական արժեքը

17 Էջ | 49-66 | DOI՝ 10.54503/0135-0536-2026.1-49 |

Ստացվել է՝ 2026-02-24 | Գրախոսվել է՝ 2026-03-05 | Ընդունվել տպագրության՝ 2026-03-20

Տպագրված է 2026 N 1(231) / Գրականագիտություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Ընդունված կարծիք է, որ Ա.-Ժ. Սեն-Մարտենը ֆրանսիական հայագիտության հիմնադիրն է: Սակայն առանց չափազանցության կարելի է ասել, որ նա նաև եվրոպական հայագիտության հիմնադիրն է: Չմոռանանք, որ XIX դարասկզբին ֆրանսերենը ինչ ազդեցություն ուներ եվրոպական մտավոր շրջանակների վրա: 1818 և 1819 թվականներին լույս տեսած Սեն-Մարտենի «Հիշատակարաններ Հայաստանի պատմության և աշխարհագրության» գրքի երկու հատորները Եվրոպայի արևելագետների հայացքը թեքեցին դեպի Հայաստան՝ Արևելքի առաջին քրիստոնյա երկրի հարուստ գրականությունն ու պատմությունը, որի իմացությունն ուներ համամարդկային արժեք:

Բանալի բառերՍեն-Մարտեն Արշակունիներ Բուզանդ Խորենացի Այգեկցի Մարտիրոս Երզնկացի Ս․ Օրբելյան Հռիփսիմե Մխիթարյաններ հայ պատմիչներ:

Բեռնել