Երվանդ Գրեկյան - 5.2 հազար տարի մեզանից առաջ կլիմայական իրադարձությունը և Հայկական լեռնաշխարհը
30 Էջ | 203-233 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2022.3-203 | Ստացվել է՝ 2022-05-12 | Գրախոսվել է՝ 2022-05-18 | Ընդունվել տպագրության՝ 2022-11-09
Տպագրված է 2022 N 3 (221) / Քննարկումներ
Հոլոցենի շրջանում փաստագրված համաշխարհային կլիմայական փոփոխությունների շրջափուլերից երկուսը, որոնք մասնագիտական գրականության մեջ հայտնի են 4.2 հազար տարի մեզանից առաջ և 5.2 հազար տարի մեզանից առաջ իրադարձություն անվանումներով (համապատասխանաբար՝ 4.2 ka BP և 5.2 ka BP event), համընկնում են Հայկական լեռնաշխարհի՝ վաղ բրոնզի դարն ընդգրկող կուր-արաքսյան մշակույթի երկու կարևոր փուլերի հետ: Առաջինը վերաբերում է այս մշակույթի ավարտական փուլում՝ Ք. ա. մոտ 2500 թ. դիտարկվող տրոհման և մասնատման գործընթացին:
Բանալի բառերկուր-արաքսյան մշակույթ ծավալում կլիմայական փոփոխություն հնամիջավայր շարժունակություն բնակչության տեղաշարժ ապաբնակեցում:
Երվանդ Գրեկյան - «Ք. ա. VII դ. ճգնաժամ»-ը և մարական տերության կազմավորման խնդիրը
26 Էջ | 192-218 | Ստացվել է՝ 2021-01-13 | Գրախոսվել է՝ 2021-01-27 | Ընդունվել տպագրության՝ 2021-04-07
Տպագրված է 2021 N 1 (216) / Քննարկումներ
Անտիկ շրջանի պատմագիրները Մարաստանը համարում էին ընդարձակ սահմաններով մի թագավորություն, որի արքաներն իշխում էին Հալիս գետից արևելք ընկած «ողջ Ասիա»-յին: Մարաստանի ծնունդը նրանք կապում էին Դեյոկեսի անվան հետ և ներկայացնում Ք. ա. VII–VI դդ. իշխած մար արքաների մի ամբողջ ցանկ: Նրանցից Փրաորտեսը՝ Դեյոկեսի որդին, անգամ հավակնում էր ասորեստանյան տարածքներին, իսկ Կյուաքսարեսը՝ Փրաորտեսի որդին, վճռական դեր խաղաց Ասորեստանի կործանման գործում:
Բանալի բառերմարական տերություն Իրանական բարձրավանդակ Ասորեստան Ուրարտու հնամիջավայր կլիմայական փոփոխություններ ճգնաժամ էթնիկական տեղաշարժեր ապաբնակեցում: