Վահե Սարգսյան - Ջավախքի հայ բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 1959–2014 թթ. (ըստ պաշտոնական մարդահամարների տվյալների

11 Էջ | 88-99 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2024.1-88 |

Ստացվել է՝ 2023-08-25 | Գրախոսվել է՝ 2023-09-08 | Ընդունվել տպագրության՝ 2024-03-22

Տպագրված է 2024 N 1 (225) / Պատմություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Վրաստանում ապրող հայերի շուրջ կեսից ավելին ապրում է Ջավախքում (ներկայիս վարչաբաժանմամբ՝ Սամցխե–Ջավախքի նահանգ և Քվեմո Քարթլի նահանգի Ծալկայի շրջան): Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Խորհրդային Վրաստանում տեղի ունեցած վարչատարածքային վերաբաժանումները, պատերազմի ընթացքում և հետագայում տեղի ունեցած ժողովրդագրական մեծ ու փոքր տեղաշարժերը լրջագույն ազդեցություն ունեցան նաև Վրացական ԽՍՀ-ի հարավային հոծ հայաբնակ շրջանների թե՛ վարչական բաժանումների, թե՛ ժողովրդագրական պատկերի վրա:

Բանալի բառերՎրաստան Ջավախք վրացիներ հայեր ազգաբնակչություն ազգային կազմ մարդահամար պաշտոնական տվյալներ դինամիկա

Բեռնել

Վահե Սարգսյան - Այցագրային կարգը ռուս-վրացական հարաբերություններում և դրա ազդեցությունները վիրահայության վրա (2000–2023 թթ.)

17 Էջ | 37-54 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2024.3-37 |

Ստացվել է՝ 2024-07-23 | Գրախոսվել է՝ 2024-10-18 | Ընդունվել տպագրության՝ 2024-11-21

Տպագրված է 2024 N 3 (227) / Պատմություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

2000–2023 թթ. սահմանված այցագրային կարգը ռուս-վրացական հետխորհրդային հարաբերությունների բաղկացուցիչ մասն է, յուրօրինակ լակմուսի թուղթ, որը ցույց է տալիս՝ տվյալ փուլում ինչպիսի մակարդակի վրա էին երկու երկրների հարաբերությունները: Հաստատվելով Վրաստանի նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեի օրոք՝ 2000 թ., ամրապնդվելով Միխաիլ Սահակաշվիլու արևմտաթուրքամետ իշխանության տարիներին՝ սահմանված այցագրային կարգը մեծ վնաս հասցրեց թե՛ ռուս-վրացական միջպետական հարաբերություններին, թե՛ առևտրատնտեսական կապերին, թե՛ հոգևոր-մշակութային, հումանիտար շփումներին՝ քաղաքացիների համար դժվարացնելով փոխադարձ այցերը, իսկ որոշ ժամանակահատվածներում ստեղծելով անհաղթահարելի խոչընդոտներ: Այցագրային կարգի սահմանումը մեծապես ազդեց նաև վիրահայության վրա:

Բանալի բառերՌուսաստան Վրաստան այցագրային կարգ ռուս-վրացական հարաբերություններ Շվեյցարիայի դեսպանատուն Վրաստանի Ռուսաստանի Դաշնության շահերի բաժիններ Հայաստանի Հանրապետություն վիրահայություն Պրահյան բանակցություններ:

Բեռնել

Վահե Սարգսյան - Վրաստանի հայ բնակչության դինամիկան 1959–2014 թթ. (ըստ պաշտոնական մարդահամարների տվյալների)

13 Էջ | 114-127 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2023.2-114 |

Ստացվել է՝ 2023-03-15 | Գրախոսվել է՝ 2023-04-16 | Ընդունվել տպագրության՝ 2023-06-19

Տպագրված է 2023 N 2 (223) / Պատմություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Վրաստանը ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետության հարևանն է, այլև՝ ռազմավարական ու տարանցիկ կարևոր նշանակություն ունեցող երկիր: Բնականաբար, այդտեղ ապրող հայությունը չի կարող դիտվել սոսկ, դասական իմաստով, համայնք. այն, իբրև մտավոր, հոգևոր-մշակութային, ֆինանսատնտեսական պատկառելի ներուժ ունեցող և Վրաստանի պատմության մեջ ամենամեծ դերակատարություն ունեցած էթնիկ միավոր, էական ազդեցություն կարող է ունենալ ՀՀ–Վրաստան զարգացող հարաբերություններում:

Բանալի բառերՎրաստան Աբխազիա Հարավային Օսիա հայություն մարդահամար պաշտոնական վիճակագրություն դինամիկա ուծացում:

Վահե Սարգսյան - Արցախյան վերջին գոյապայքարը, Վրաստանը, տարանցիկ նոր նախագծերը և Հայաստանի շրջափակման գործընթացը

16 Էջ | 47-63 |

Ստացվել է՝ 2021-03-11 | Գրախոսվել է՝ 2021-03-19 | Ընդունվել տպագրության՝ 2021-03-30

Տպագրված է 2021 N 1 (216) / Հոդվածներ, հաղորդումներ

Ամփոփում / Բանալի բառեր

2020 թ. սեպտեմբերի 27-ին Արցախի դեմ Ադրբեջանի կողմից ու Թուրքիայի լայն աջակցությամբ սանձազերծված արյունալի պատերազմին Վրաստանի «մասնակցությունը» (խոսքը, իհարկե, դիրքորոշման, չեզոքության պահպանման կամ կողմերից ինչ-որ մեկին այս կամ այն կերպ աջակցելու մասին է) տեղիք տվեց հայ և օտար շրջանակներում բազմաթիվ քննարկումների, մեկնաբանությունների, անգամ որոշ մեղադրանքների:

Բանալի բառերՎրաստան Արցախյան գոյապայքար չեզոքություն օդային տարածք բեռնատար ինքնաթիռներ եռակողմ հայտարարություն տրանսպորտային ապաշրջափակում հաղորդակցուղիներ Կարս–Իգդիր–Նախիջևան երկաթուղի շրջափակում թուրք-ադրբեջանական մեծապետական շահեր:

Բեռնել

Վահե Սարգսյան - Վրաց Ուղղափառ եկեղեցու և Հայ Առաքելական եկեղեցու Վիրահայոց թեմի իրավական կարգավիճակի օրենսդրական կարգավորումը հետխորհրդային Վրաստանում

15 Էջ | 134-149 |

Ստացվել է՝ 2021-06-07 | Գրախոսվել է՝ 2021-06-14 | Ընդունվել տպագրության՝ 2021-06-24

Տպագրված է 2021 N 2 (217) / Հոդվածներ, հաղորդումներ

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Դեռևս 1991 թ. հունիսին, երբ տեղի էր ունենում Խորհրդային Հայաստանի՝ ԽՍՀՄ կազմից դուրս գալու և անկախության ուղին ընտրելու գործընթացը, Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհուրդն ընդունեց «Խղճի ազատության և կրոնական կազմակերպությունների մասին» օրենքը, որը, հետագայի մի քանի փոփոխություններով, խմբագրումներով ու լրացումներով, գործում է մինչ օրս:

Բանալի բառերՎրաստան կրոնական կազմակերպություններ Վրաց Ուղղափառ եկեղեցի իրավական կարգավիճակ սահմանադրական համաձայնագիր Քաղաքացիական օրենսգիրք հանրային իրավունքի իրավաբանական անձ Հայ Առաքելական եկեղեցի Վիրահայոց թեմ սեփականության իրավունք եկեղեցիներ:

Բեռնել

Վահե Սարգսյան - Հայկական եկեղեցիների պատկանելության խնդիրը վրացական մամուլում (XXI դարի առաջին տասնամյակ)

30 Էջ | 72-102 | DOI՝ Doi.10.52853/01350536-2021.3-72 |

Ստացվել է՝ 2021-09-21 | Գրախոսվել է՝ 2021-11-16 | Ընդունվել տպագրության՝ 2021-11-22

Տպագրված է 2021 N 3 (218) / Հոդվածներ, հաղորդումներ

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Ներկայիս Վրաստանի տարածքում գտնվող կանգուն, կիսավեր կամ ավերված եկեղեցիների , խորհրդային կարգերի օրոք Հայ Առաքելական եկեղեցու (ՀԱԵ) Վիրահայոց թեմից խլված ունեցվածքի, եկեղեցապատկան կալվածքների (հողատարածքների և այլևայլ շարժական ու անշարժ գույքի)՝ Վիրահայոց թեմին վերադարձնելու գործընթացը մինչ օրս տեղի չի ունեցել: Վրաստանի անկախացումից ի վեր չընդունվեց կրոնական կազմակերպությունների ոլորտը կանոնակարգող և վերջիններիս իրավունքներն ու պարտավորությունները սահմանող «Խղճի ազատության և կրոնական կազմակերպությունների մասին» օրենքը։

Բանալի բառերՎրաստան Վրաց Ուղղափառ եկեղեցի Թբիլիսի Հայ Առաքելական եկեղեցու Վիրահայոց թեմ եկեղեցիներ Ջավախք Լոռի Գուգարք Տայք ուղղափառ (օրթոդոքս) հայություն վրաց հասարակական-քաղաքական և գիտական շրջանակներ մամուլ:

Բեռնել

Վահե Սարգսյան - Ջավախահայության կյանքի արտացոլումը "Ջավախք" ամսաթերթի էջերում (1990-ական թվականների սկիզբ)

21 Էջ | 51-72 |

Ստացվել է՝ 2025-05-15 | Գրախոսվել է՝ 2025-06-24 | Ընդունվել տպագրության՝ 2025-07-11

Տպագրված է 2025 N 2 (229) / Պատմություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Ջավախք ժողովրդական շարժման հիմնադրած Ջավախք ամսաթերթը կարճ ու երկարատև ընդմիջումներով հրատարակվել է Ախալքալաքում 1990–1998 թվականներին: Չնայած անկանոն հաճախականությամբ և սահմանափակ տպաքանակով լույս տեսնելու իրողությանը՝ ԽՍՀՄ փլուզման և Վրաստանի անկախության առաջին տարիներին Ջավախք-ը նոր խոսքի ու մտքի տարածման հարթակ էր ջավախահայ հասարակական-քաղաքական կյանքում:

Բանալի բառերՎրաստան ջավախահայություն "Ջավախք" ժողովրդական շարժում "Ջավախք" ամսաթերթ աջակցություն Արցախին:

Բեռնել