Ֆելիքս Մովսիսյան - «Մասյաց աղավնին» ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի մասին

21 Էջ | 132-153 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2022.1-128 |

Ստացվել է՝ 2021-09-02 | Գրախոսվել է՝ 2021-09-30 | Ընդունվել տպագրության՝ 2022-02-07

Տպագրված է 2022 N 1 (219) / Հոդվածներ, հաղորդումներ

Ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմը, որը «տևեց չորս տարի և վերջ դրեց առնվազն մեկ միլիոն զինվորների ու խաղաղ քաղաքացիների կյանքին, ամենամեծ պատերազմն էր, որ երբևէ մղվել էր Նոր աշխարհում»: Այդ պատերազմին հյուսիսի բանակի շարքերում մասնակցել են նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում բնակվող սակավաթիվ հայ համայնքի անդամներից 30-ը և զորակոչված մեկ շարքային զինվոր: Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին՝ 1863 թ., Նյու Յորքում բժշկի մասնագիտություն ստացած կոստանդնուպոլսեցի Կարապետ Գալուստյանը, ակնեցի Պարոնիկ Մաթևոսյանը և վիրաբույժ Սիմոն Մինասյանը ծառայել են Ֆիլադելֆիայի զինվորական հոսպիտալներում:

Բանալի բառեր«Մասյաց աղավնի» հյուսիս հարավ իշխանություն ստրկություն պատերազմ երկպառակություն խռովություն միասնություն համերաշխություն Աբրահամ Լինքոլն:

Բեռնել

Սոնա Միքայելյան - Արաբական փոխառությունների հայերեն բարբառային բառաշերտը

8 Էջ | 201-209 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2022.1-197 |

Ստացվել է՝ 2021-07-01 | Գրախոսվել է՝ 2021-07-12 | Ընդունվել տպագրության՝ 2022-03-27

Տպագրված է 2022 N 1 (219) / Հոդվածներ, հաղորդումներ

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Լեզվի բառա‎‎‎‎‎‎‎ֆոնդի անբաժանելի մաս է փոխառյալ բառաշերտը, որը ձևավորվել է նրա պատմական զարգացման տարբեր փուլերում՝ արտալեզվական և լեզվական բազմաթիվ գործոններով պայմանավորված: Տարաժամանակյա ու համաժամանակյա հայեցակարգերով փոխառությունների ուսումնասիրության նպատակն է երևան հանել լեզուների և դրանք կրող ժողովուրդների միջև առկա պատմական, մշակութային-քաղաքակրթական փոխհարաբերությունների բնույթը (սա հանրալեզվաբանական քննության առարկա է):

Բանալի բառերփոխառություն հայերենի արաբական փոխառություններ գրական փոխառություններ բարբառային փոխառություններ ուղղակի և միջնորդավորված փոխառություններ բառիմաստային և բառակազմական փոփոխություններ կենսունակ և ոչ կենսունակ փոխառություններ:

Բեռնել

Դավիթ Գյուրջինյան - Անգլերեն լեզվանվան պատմական զարգացումը հայերենում

18 Էջ | 169-187 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2022.2-169 |

Ստացվել է՝ 2022-06-18 | Գրախոսվել է՝ 2022-04-25 | Ընդունվել տպագրության՝ 2022-05-03

Տպագրված է 2022 N 2 (220) / Լեզվաբանություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Բազմաթիվ լեզվանուններ գործածվել են հայերեն առաջին գրավոր աղբյուրներում՝ մատենագիրների երկեր, Աստվածաշունչ մատյան, քերականական աշխատություններ և այլն, ինչպես՝ հայերէն, յունարէն, եբրայեցերէն, պարսկերէն, հռոմայեցերէն և այլն։ Դարերի ընթացքում հայերեն լեզվանունների ցանկը համալրվել է նորանոր միավորներով, այդ թվում՝ եվրոպական լեզուների անուններով։ Մի շարք լեզվանուններ տարբեր ժամանակներում ունեցել են տարբերակներ, օրինակ՝ հրեաների լեզուն անվանելու համար գործածվել են եբրայեցերէն, հրէարէն, հրէերէն, հրէայերէն, այժմ ավելի շատ՝ եբրայերեն տարբերակային լեզվանունները։

Բանալի բառերլեզվանուն տարբերակայնություն պատմական բառագիտություն բառապաշարի զարգացում կանոնարկում բառակազմական օրինաչափություն անգղիացւոց լեզու անգղիարէն / անգղիերէն / անգլիարէն / անգլիերէն / անգլերեն բառարանագրական ավանդույթ լեզվանվան միասնականացում:

Բեռնել

Սուրեն Հոբոսյան - Լոռեցի առակախոս Հոբոսը (ժամանակը, միջավայրը և բարքերը).

11 Էջ | 182-193 | DOI՝ DOI:10.54503/0135-0536-2022.3-182 |

Ստացվել է՝ 2022-09-05 | Գրախոսվել է՝ 2022-09-29 | Ընդունվել տպագրության՝ 2022-11-09

Տպագրված է 2022 N 3 (221) / Ազգագրություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Զվարճախոսությունը երգիծական կերպարներով հարուստ ժողովրդական բանահյուսության մի յուրահատուկ ճյուղ է: Հայաստանի ամեն մի պատմաազգագրական շրջան, իրեն բնորոշ պատկերացումներին համապատասխան, ունի իր երգիծաբան-զվարճախոսը, ժողովրդի գնահատմամբ՝ երբեմն միամիտ, բարի, հիմար կամ խելոք: Ժողովրդական զվարճաբանություններն ու սրախոսությունները խիստ հարազատ են հայ մարդուն, քանի որ բխում են նրա կյանքից, հայի սովորություններից, կենցաղից, վարք ու բարքից :

Բանալի բառերառակախոս Հոբոս Լոռի Շնող տոհմ Ճոճկան առակ տապանաքար Կայծոն Վերան Բերո:

Բեռնել

Նարինե Դիլբարյան - "Տուն, բնակավայր" հասկացույթի իրանական ծագման բառերը Մովսես Խորենացու "Պատմութիւն Հայոց" երկում

13 Էջ | 136-149 | DOI՝ Doi:10.54503/0135-0536-2025.1-136 |

Ստացվել է՝ 2024-11-22 | Գրախոսվել է՝ 2024-12-10 | Ընդունվել տպագրության՝ 2025-03-27

Տպագրված է 2025 N 1 (228) / Լեզվաբանություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Հին հայերենում «տուն, բնակավայր» հասկացույթ արտահայտող առանցքային միավորները բնորոշ են հայոց գրական լեզվի զարգացման բոլոր փուլերին։ Այսինքն՝ դրանք վաղնջահայերենից ժառանգված և ժամանակակից գրական լեզվին ու բարբառներին փոխանցված ընդհանուր հայերեն բառեր են։ Բացի բնիկ հնդեվրոպական արմատներից՝ «տուն, բնակավայր» նշանակող բառերի շարքում կան նաև մի շարք փոխառություններ, որոնցից հատկապես կարևոր են իրանական ծագում ունեցող միավորները։ Այս բառերը, որոնք հիմնականում փոխառվել են միջին պարսկերենից, ամբողջությամբ ենթարկվել են հայերենի լեզվական օրինաչափություններին։

Բանալի բառեր"տուն բնակավայր" հասկացույթ աշխարհընկալում մշակութային փոխազդեցություն իրանական փոխառություններ ծագումնաբանություն իմաստաբանություն բառակազմություն։

Բեռնել

Lուսինե Մարգարյան - Արցախի տեղանունների բառակազմական կաղապարները

11 Էջ | 158-169 | DOI՝ DOI: 10.54503/0135-0536-2025.3-158 |

Ստացվել է՝ 2025-07-17 | Գրախոսվել է՝ 2025-08-04 | Ընդունվել տպագրության՝ 2025-11-17

Տպագրված է 2025 N 3 (230) / Լեզվաբանություն

Ամփոփում / Բանալի բառեր

Արցախի տեղանունների բառակազմական խմբերն առանձնացնելիս հիմք են ընդունվել տեղանունների բառակազմական կաղապարների դասակարգման դասական և ժամանակակից սկզբունքները, մասնավորապես՝ Ջահուկյանի մոտեցումը (հաշվի առնելով որոշ առանձնահատկություններ)։Ըստ այդմ՝ Արցախի տեղանունները խմբավորվել են հետևյալ կարգով.Ա. Պարզ կամ արմատական տեղանուններ. դրանք դասակարգվում են.ա) բուն արմատական տեղանուններ, երբ բառարմատն է տեղանունը,բ) տեղանվանական արմատներ, այսինքն՝ իբրև այդպիսին մտածվող և արմատական ընկալվող տեղանուններ:

Բանալի բառերԱրցախ տեղանուն բառակազմություն կաղապար դասակարգում տեղանվանական արմատ պարզ բաղադրյալ ածանցավոր բարդ

Բեռնել